Afsnee - het dorp in de lente

Na de beslissende ballingjaren in Nederland (1914-1922) vestigen Gust De Smet en Frits van den Berghe zich – na enkele maanden Oostende – in september 1922 opnieuw in de Leiestreek (Bachte-Maria-Leerne). Ruim vijf maanden later wordt in februari 1923 het Leiedorp Afsnee met Malpertuis – het huis van de schilders hun vaste standplaats, waar het Vlaams expressionisme in de komende jaren stralend open bloeit.

Het schilderij Afsnee – het dorp in de lente is een eerste voorbeeld, waarmee Gust De Smet in het voorjaar van 1923 de herinnering aan een markante hoek van het dorpsplein vasthoudt. Een scherpe gevoeligheid voor het tegen elkaar afwegen van de volumes stelt hier de maat. De gebouwen (o.a. in het midden de Romaanse St. Jan de Doperkerk en rechts de gevel van Daerupt, de monumentale villa van schrijver Cyriel Buysse) zijn gereduceerd tot hun kubische vorm. Het patroon van de gevels, de daken en de tuinmuren ontwikkelt samen met de ballonvormige boomkruinen een melodisch ritme. Het is een landschapsverbeelding die individuele kenmerken afwijst ten bate van een typische grondvorm – de realiteit, expressief afgekort en opnieuw geordend, wordt beeldende representant van de gemoedsstemming van de kunstenaar.

Het werk in kwestie staat aan de basis van het voldragen schilderij Dorp aan de Leie (1923).